Birinci dereceden bir bilinmeyenli denklemlerde amaç, bilinmeyeni eşitliğin bir yanında yalnız bırakmaktır; Denklem Çözme konusu bu işlemin düzenli ve hatasız yapılmasını ölçer.
Kesirli denklemlerde ilk adım, her terimi paydaların ortak katıyla çarparak kesirlerden kurtulmaktır. En çok gözden kaçan ayrıntı, bir kesrin önündeki eksi işaretinin payın tamamına dağıtılmasıdır: eksi parantez içinde x eksi beş, eksi x artı beş olur.
Konu, yeni tanımlanan bir işlem kuralının uygulanmasını da kapsar; böyle sorularda verilen kural harfiyen izlenir. AYT'de seçenekler genellikle tam sayı ya da basit kesirlerdir ve bulunan değeri denkleme koyarak doğrulamak her zaman mümkündür.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Pozitif tam sayılar a ve b için
⟨a,b⟩=2a+b
işlemi tanımlanıyor.
⟨x,5⟩=⟨4,x⟩
olduğuna göre x kaçtır?
Cevabı göster
Cevap: B — 3
Kısaca — İşlem tanımı uygulandığında elde edilen 2x+5=8+x denkleminden x=3 bulunur.
Tanımlanan özel işlemde birinci sayının iki katına ikinci sayı eklenmektedir. Buna göre eşitliğin sol tarafı ⟨x,5⟩=2x+5, sağ tarafı ise ⟨4,x⟩=2⋅4+x=8+x olur. Bu iki cebirsel ifadeyi birbirine eşitlediğinde 2x+5=8+x birinci dereceden denklemini elde edersin. x’li terimleri bir tarafta, sayıları diğer tarafta topladığında 2x−x=8−5⇒x=3 sonucuna ulaşırsın. Sağ tarafta birinci sayı yerine ikinci sayıyı 2 ile çarparak işlemi ters uygulayanlar işlem hatasıyla 4 çeldiricisine düşebilir.
2. soruKolay
43(x+1)−62x−5=2x+1 eşitliği veriliyor.
Buna göre x kaçtır?
Cevabı göster
Cevap: C — 7
Kısaca — Paydalar 12’de eşitlenip eksi işareti paranteze dikkatle dağıtıldığında x=7 bulunur.
Denklemin tüm terimlerini paydaların en küçük ortak katı olan 12 ile çarparak kesirlerden kurtulalım: 3⋅3(x+1)−2(2x−5)=6x+12 elde edilir. İfadeleri açarken özellikle eksi işaretini parantezin içine dağıtmaya dikkat etmeliyiz: 9x+9−4x+10=6x+12 eşitliği oluşur. Buradan 5x+19=6x+12 olur ve benzer terimler toplandığında 19−12=6x−5x eşitliğinden x=7 çıkar. Eksi işaretini dağıtırken hata yapıp +10 yerine −10 yazanlar 5x−1=6x+12 denkleminden en güçlü çeldirici olan −13 değerine ulaşır.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.