Tanım kümesindeki her elemanı değer kümesinde yalnızca bir elemana eşleyen bağıntıya fonksiyon denir; Fonksiyonlar konusu bu tanımdan bileşke, ters fonksiyon, birebirlik ve örtenlik kavramlarına uzanır.
Bileşke işleminin sırası önemlidir: f bileşke g, önce g'nin sonra f'nin uygulanması demektir ve genellikle g bileşke f'ye eşit değildir. En geniş tanım kümesi sorularında paydanın sıfır olmaması ve çift dereceli kök içinin negatif olmaması gibi koşullar birlikte aranır.
Fonksiyonel eşitliklerde ise x yerine uygun değerler yazmak çoğu zaman bilinmeyen katsayıları ortaya çıkarır. AYT matematiğinin en geniş başlıklarından biri olan bu konuda seçenekler sayısal değerler ya da aralıklardır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Gerçel sayılar kümesinin bir alt kümesinde tanımlı
f(x)=x−3x+1
fonksiyonunun en geniş tanım kümesi aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: B — [−1,3)∪(3,∞)
Kısaca —f fonksiyonunun en geniş tanım kümesi [−1,3)∪(3,∞) aralığıdır.
Gerçel sayılar kümesinde çift dereceli bir kökün tanımlı olabilmesi için kök içi negatif olmamalıdır; bu nedenle x+1≥0⟹x≥−1 koşulu sağlanmalıdır. Ayrıca rasyonel bir ifadede paydayı sıfır yapan değerler ifadeyi tanımsız yapacağından x−3=0⟹x=3 olmalıdır. Pay kısmındaki kök sıfır olabileceğinden −1 değeri tanım kümesine dahil edilirken, paydayı sıfırlayan 3 değeri kümeden çıkarılır. En güçlü çeldirici olan (−1,3)∪(3,∞) aralığı, −1’in payı sıfır yapıp ifadeyi tanımsız yapmadığı unutulduğunda işaretlenir.
2. soruOrta
a ve b gerçel sayılar ve a=0 olmak üzere, gerçel sayılar kümesi üzerinde
f(x)=ax+b
fonksiyonu tanımlanıyor.
(f∘f)(x)=f(x+2)+f(x)
eşitliği her x için sağlandığına göre f(3) kaçtır?
Cevabı göster
Cevap: B — 10
Kısaca — Polinom eşitliğinden fonksiyon kuralı f(x)=2x+4 bulunup f(3)=10 elde edilir.
Eşitliğin sol tarafını kurala göre açarsak (f∘f)(x)=a(ax+b)+b=a2x+ab+b olur. Sağ tarafını açtığımızda ise f(x+2)+f(x)=(a(x+2)+b)+(ax+b)=2ax+2a+2b elde ederiz. Her iki tarafın x’li terimleri eşit olacağından a2=2a yazılır; a=0 verildiğinden a=2 bulunur. Sabit terimlerin eşitliğinden ab+b=2a+2b⟹3b=4+2b⟹b=4 çıkar. Fonksiyon f(x)=2x+4 olduğundan f(3)=2⋅3+4=10 dur.
3. soruOrta
a bir gerçek sayı olmak üzere, gerçek sayılarda tanımlı f fonksiyonu her gerçek sayı x için
f(x+f(0))=x2+ax+8
eşitliğini sağlamaktadır.
f(f(0)+1)=14 ve f(0)<3 olduğuna göre, f(5) değeri kaçtır?
Cevabı göster
Cevap: C — 32
c=f(0) denirse x=1 için a=5,x=−c için c2−6c+8=0 bulunur. c<3 olduğundan c=2 seçilir ve bağıntıda x=3 alınarak f(5)=9+15+8=32 elde edilir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.